طرح ‌ساماندهی تپه مرادآب كرج

شهرداری کرج
۱۳۹۳

به‌سبب پیشینه شکل‌گیری غیررسمی محدوده تپه مرادآب شهر کرج، ناکارآمد بافت آن و همچنین فقدان شرایط تحقق طرح‌های فرادست (جامع و تفصیلی) در محدوده به‌سبب عدم‌توجه به شرایط زمین‌نگاری بستر و تفاوت جمعیت‌پذیری محدوده در آنها با جمعیت ساکن،«طرح ساماندهی تپه مرادآب کرج» به مهندسین مشاور شاران سپرده شد. به واسطه پیچیدگی‌های حاکم بر محدوده،‌ طرح ساماندهی تپه مرادآب در دو مرحله با نگاه به کل محدوده و حوزه مسکونی تفکیک و تصمیم برای حوزه عمومی منوط به تهیه طرح طراحی شهری مجزا گردید. از اینرو در مرحله اول، برای مساحت ۱۶۸/۸ هکتاری و جمعیت ۳۶۳۴۶ نفر برنامه‌ریزی و در مرحله دوم تهیه طرح برای حوزه مسکونی (ویژه بافت فرسوده) در مساحت ۱۰۳ هکتار و جمعیت ۳۳۴۹۲ نفر صورت پذیرفت.
در مرحله اول به‌منظور دستیابی به الگوی ساختار کالبدی- فضائی پیشنهادی، جایگاه محدوده در اسناد فرادست بررسی و شرایط آنها با وضع موجود مورد مقایسه قرار گرفت. در ادامه با معرفی نیازهای محدوده و اولویت‌بندی آنها، انطباق شرایط موجود با موارد ملزوم در طرح‌های فرادست و خواست کارفرما، به‌عنوان پیش‌نیاز، تدوین چشم‌انداز، اهداف و ... انجام گرفت.

هدف اصلی طرح ساماندهی تپه مرادآب کرج، خروج بافت محدوده از انزوا و تبدیل آن به بافت شهری کارآمد با جایگاه شایسته، برجسته و متمایز می‌باشد که به‌منظور حصول به هدف اصلی و عملیاتی نمودن آن اهدافی در مقیاس خردتر نیز مدنظر قرار گرفته است:

  • ارتقاء منزلت مدنی تپه مرادآب در قالب یک محدوده کارآمد شهری؛
  • بهره‌برداری بهینه از ظرفیت‌ها و پتانسیل‌های موجود در محدوده؛
  • ارتقاء سطح رفاه و کیفیت زندگی در محدوده به‌منظور اسکان گروه‌های گوناگون اجتماعی

بر مبنای اهداف تدوین شده و همچنین با مدنظر قراردادن اصول و مفروضات پایه برای ارائه الگوی ساختار کالبدی- فضائی، نحوه مداخله در هریک از عناصر تشکیل‌دهنده ساختار محدوده در قالب «حفاظت»، «اصلاح» و «برچیدن» تعیین گردید که به تفکیک می‌توان به برخی از آن‌ها اشاره کرد:

  • حفاظت: وضعیت کلی توپوگرافی و شیب محدوده و همچنین کاربری‌ها و معابر واجد ارزش نگهداری؛
  • اصلاح: تکمیل شبکه دسترسی از طریق انطباق معابر اصلی بر خطوط تراز؛
  • برچیدن: نظام عرصه و اعیان فاقد هر گونه ارزش ماندگاری.

پس از انطباق وضعیت شیب با شبکه معابر پیشنهادی، بلوک‌بندی مجدد محدوده به‌عنوان شالوده پهنه‌بندی پیشنهادی ارائه گردید. در پهنه‌بندی پیشنهادی، تخصیص پهنه‌های مسکونی با تراکم‌های گوناگون تعیین‌شده در طرح جامع به‌عنوان طرح ملاک‌عمل (با هدف تنوع اجتماعی محدوده) و همچنین مطابقت نوع پهنه مسکونی با وضعیت شیب، علاوه بر رعایت ضوابط و مقررات، جمعیت‌پذیری حداکثری محدوده‌ (حدود ۳۰۰۰۰ نفر) را نیز به دنبال داشته‌است. همچنین ارتقاء عملکردی محدوده در قالب یک مرکز گردشگری- تفریحی و رفع کمبودهای کاربری‌های خدماتی در وضع موجود نیز در پهنه‌بندی پیشنهادی با تعریف پهنه‌های مشخص مورد توجه قرار گرفته است.

در مرحله دوم (طرح ویژه بافت فرسوده) ابتدا به بررسی ساختارهای ده‌گانه (محیطی، کالبدی، کارکردی و ...) در محدوده حوزه مسکونی پرداخته شد. در گام دوم با استفاده از روی‌هم‌اندازی عوامل واجد اهمیت در ساختارهای ده‌گانه، در قالب امکانات و محدودیت‌ها و نحوه اثرگذاری و اثرپذیری هر یک بر ساختار محدوده، استنتاج و تحلیل موردنظر جهت ارائه طرح تفصیلی حوزه مسکونی میسر گردید.