طرح بهسازي و نوسازي بافت فرسوده شهر كبودرآهنگ

وزارت مسکن و شهرسازي - شركت مادر تخصصي عمران و بهسازي شهري ايران
1389

شهر كبودرآهنگ در بستري دشتي و بدون عارضه و در اقليمي سرد، مركز شهرستاني به همين نام در شمال شرق استان همدان است. شهر بنا بر آمار 1390، برابر با 20349 نفر و مساحت كل آن حدود 508 هكتار مي‌باشد كه محدوده‌اي به وسعت 95 هكتار از آن را بافت فرسوده تشكيل داده است. پيشينه شهر به دوره كريم خان زند بازمي‌گردد و قدمتي نزديك به 400 سال دارد. بافت فرسوده كبودرآهنگ به‌صورت پيوسته در محدوده مركزي شهر واقع شده و تقريبا نيمي ‌از جمعيت شهر درآن سكونت دارند.

«طرح بهسازي و نوسازي بافت فرسوده شهر كبودرآهنگ»  مبتني بر شرح خدمات سه سطحي شركت عمران و بهسازي شهري ايران، ابتدا تدقيق محدوده بافت فرسوده، پس از آن بررسي طرح‌هاي فرادست و وضع موجود، ارائه پيشنهادات و در نهايت معرفي پروژه‌هاي الويت‌دار انجام شده است.

محدوده نهايي بافت فرسوده شامل چهار محله قديمي شهر با خصوصياتي نظير الگوي اندام‌واره، كاربري مسكوني و كمبود خدمات شديد، فاقد استحكام بودن بيش از 80 درصد ساختمان‌ها و با ميانگين مساحت 206 مترمربعي قطعات، نسبتا درشت‌دانه در مقايسه با بافت‌هاي متناظر در ساير شهرها مي‌گردد.

مطالعات سطح يك با عنوان مطالعات راهبردي، با هدف پركردن خلا مطالعات طرح‌هاي فرادست انجام شد. در سطح دو شناخت وضع موجود و ارزيابي طرح تفصيلي با هدف ارزيابي پيشنهادات طرح تفصيلي در رابطه با بافت فرسوده، شناخت وضع موجود محدوده با استفاده از مدل SWOT و سياست‌گذاري و تعريف پروژه‌هاي محرك انجام گرفت. در نهايت تعريف پروژه‌هاي محرك و امكان‌سنجي در سطح سه با هدف برنامه‌ريزي كلي فضايي- عملكردي محدوده هدف، امكان‌سنجي مقدماتي پروژه‌ها و ارزيابي آنها و حساس‌سازي مردم صورت پذيرفت.

چشم‌اندازي با تكيه بر ارتقاء كيفي كالبدي و زيست‌محيطي محدوده و بازگرداندن جايگاهي سكونتگاهي، هم‌تراز جايگاه اقتصادي محدوده، در شهر تدوين گشت.

تمهيدات كليدي جهت مقايسه و الويت‌بندي پروژه‌هاي محرك در راستاي ارتقا كيفيت محيط‌شهري كبودر‌آهنگ، نوسازي اماكن مسكوني فرسوده و فاقد استحكام و تامين اراضي اختصاص يافته به رفع كمبود كاربري‌هاي خدماتي بوده و از طريق تدقيق سازمان فضايي محدوده با رعايت مفروضات طرح تفصيلي (طرح بالادست) و با ملاحظاتي نظير موارد زير پيش‌بيني شده است:

  1. مكان‌يابي فضاي باز عمومي مركز محله با درنظر داشتن جاذبه معابر عمده پيرامون، نفوذ‌پذيري معابر محلي، جاذبه نزديكترين قطب‌هاي عمده فعاليت، استقرار خدمات تجاري در مجاورت فضا به‌منظور سرزنده كردن آن و جانمايي مركز ناحيه در فعال‌ترين و جاذب‌ترين موقعيت شهري در محدوده بافت فرسوده.
  2. حفاظت لبه دندانه‌اي به مثابه جلوه‌اي از اصالت بافت

در راستاي تكميل اين تمهيدات تهيه طرح معماري، اولويت‌بندي محدوده‌هاي هدف از طريق پيمايش اقتصادي و اجتماعي، تاكيد بر برنامه‌ريزي مشاركتي و تهيه ساختار اجرايي- مديريتي و مالي طرح انجام شده است.