طرح توسعه و عمران (جامع) شهر جديد حوراء

وزارت مسکن و شهرسازي- شركت مادر تخصصي عمران شهرهاي جديد
1389

طرح جامع شهر جديد «حوراء» در نزديكي شهر همدان با جمعيت 120هزار نفر در افق طرح، به‌عنوان اولين نمونه شهرهاي با الگوي ايراني- اسلامي، برنامه اسكانِ اجتماعي نوين است كه بازتاب‌دهنده اصول شهرسازي سرزمين خود در زمان خود باشد. در راستاي پاسخ‌دهي به اين اصول و دغدغه‌هاي امروز شهر، مباني نظري مورد استناد اين پروژه برآيند تطبيق و تدقيق مفاهيم روز شهرسازي دنيا و ميراث شهرسازي ايران در طي قرون متمادي از زمان باستان تا قرون پس از ورود اسلام است.

​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​به بستر شكل‌گيري حوراء، ملاحظات زيست‌محيطي مهم‌ترين بعد مورد توجه توسعه پايدار است؛ به‌گونه‌اي كه کمترين آسيب‌ها در محيط‌طبيعي بروز کند، رشد شهر چنان کنترل شود که منابع طبيعي مجال بازپروري و ماندگاري پيدا کنند و بالاخره محيط‌زيستي سالم تدارک شود. همان‌گونه كه عملکرد يک‌جانبه و محدود به حواشي مکان استقرار، اقتصاد طبيعي و يکدستي اهليت اجتماعي، پايداري شهر قديم در چارچوب بوم‌گرايي فراهم مي‌نمود. جلوه اين نگرش را مي‌توان در تمكين ساختار شهر از بستر طبيعي خود و پرهيز از تقابل با آن، در جانمايي شريان‌ها، مكان‌يابي تاسيسات شهر، انتخاب گونه‌هاي مختلف مسكن و چگونگي جهت‌گيري آنها در مقابل باد و نور آفتاب مشاهده كرد. ايجاد ساختار اقتصادي قوي، پويا و انعطاف‌پذير و استقلال هرچه بيشتر از پشتيباني‌هاي برون‌زاد (بخش‌هاي دولتي و عمومي) و تكيه بر توانمندي‌هاي پاگرفته و درون‌زاد در كنار ايفاي تقش پشتيباني خدماتي از نظام توليد حوزه فراگير، پايداري شهر را براي ساليان متمادي تضمين مي‌كند.

نظام تراكمي براساس تركيبي از پر و خالي به‌گونه‌اي كه علاوه بر همنشيني محيط‌هاي طبيعي و مصنوع، مساله اشراف با توده‌گذاري مناسب و متناسب با اقليم محدوده تحت‌كنترل باشد. استفاده از «رويكرد شهر كشاورزي» در قالب الگوي «چهارباغ» و رهايي قلمرو عمومي شهر از رفت‌و‌آمد خودرو‌ها، اتصال مراكز محلات از طريق مسيرهاي مستقل پياده و «قابل پياده‌روي بودن» شهر، در كنار قرار گرفتن اماكن مذهبي در امتداد اين مسير به‌گونه‌اي مسيري براي اجراي آيين‌هاي مذهبي بدون اختلال در سواره‌راه‌ها فراهم گردد. پايبندي به توان اكولوژيك زمين و اختلاط كاربري‌ها در نظام كاربري زمين و تقسيمات شهري، دسترسي آسان و ارزان شهر، مويد طراحي مبتني بر مباني بوم‌گرايي است.

درخشان و ديرينه‌دار ايران زمين که ادوار باستاني و همچنين دوره اسلامي را در بر مي‌گيرد، پديد آمدن شهر در اين خطه، با هويتي يگانه را موجب گرديد. هويتي يگانه و مبتني بر عقلانيت كه امكان پاسخگويي به دغدغه‌هاي شهر امروز و فردا را فراهم‌مي‌كند.